31-10-2016 - Het verhaal achter de FLAX Chair van Christien Meindertsma, de grote winnaar van de Dutch Design Awards 2016.

TEKST FLOOR VAN ESSEN

Onderzoek naar de herkomst van producten vormt de basis van het werk van Christien Meindertsma. Welke producten worden er van varken gemaakt? Wat maak je uit de wol van één schaap? En wat kun je lokaal nog produceren van vlas?

Vlas was in Nederland ooit een van de belangrijkste grondstoffen voor textielvezels. Maar de vlasteelt moest de afgelopen jaren fors aan terrein inboeten en de afzetmarkt voor de basisgrondstof voor onder meer linnen is van Nederland vrijwel geheel naar China verplaatst. Negentig procent van de oogst verlaat ons land. Dit gegeven bracht Christien Meindertsma (1980) er in 2010 toe kavel GZ 59-west van boer Gert-Jan van Dongen in de Flevopolder met vlas in te zaaien. Een serie lokaal gefabriceerde producten was het doel. De gehele oogst, tienduizend kilo, kocht ze op; een investering van eerder gewonnen prijzengeld. Samen met cameraman Roel van Tour volgde Meindertsma de groei van het vlas en de verwerking ervan in het Zeeuws-Vlaamse Sluiskil. Ze maakte lampen van touw en linnen theedoeken en tafellakens met als patroon een luchtfoto van de kavel. Maar het bleek lastig een lokaal geproduceerd industrieel product te maken dat ook betaalbaar was. Hoeveel mensen zullen immers een theedoek van dertig euro kopen?

MATCHMAKING

Een opdracht van Label/Breed bood Meindertsma nieuw perspectief. Het in 2014 opgerichte designmerk koppelt Nederlandse ontwerpers wiens werk geïnspireerd is door technologie en materiaal aan Nederlandse producenten die leider zijn in de markt en specifieke innovatieve technologische kennis in huis hebben. Het doel hiervan is de dialoog te versterken en beide partijen vanaf het eerste moment in het ontwerpproces maximaal van elkaars kennis en kunde te laten profiteren. Christien Meindertsma was een van de vijf ontwerpers die door Label/Breed werd gevraagd een ontwerp te maken voor de eerste reeks innovatieve interieurobjecten. Meindertsma werd gekoppeld aan Enkev en dochterbedrijf Havivank, specialisten in het verwerken van natuurlijke vezels. Dat er van een door hen ontwikkeld materiaal een eindproduct werd gemaakt was voor Enkev en Havivank nieuw. Hun materialen worden doorgaans verwerkt in matrassen of bijvoorbeeld achterin een auto en zijn meestal niet eens zichtbaar.

 

'JE KUNT EEN GEWAS ALS VLAS EN LOKALE
PRODUCTIE STIMULEREN DOOR ER EEN
PRODUCT AAN TE PLAKKEN'.

 

VLASCOMPOSIET

Meindertsma: 'Het was in eerste instantie niet direct mijn bedoeling met vlas aan de slag te gaan hoewel het wel al langer mijn wens was iets te doen met vlascomposiet. Maar om dat zelf te ontwikkelen is heel complex. Bij Enkev bleek vlas een goede vervanger te zijn van carbon of glasvezel dat vaak wordt gebruikt in composiet. Om het materiaal puur te houden hebben we de vezels gemengd met PLA, een honderd procent biobased polymeer dat hard wordt als je het verhit en in een vorm kan worden geperst. Ik heb vervolgens een stoel ontworpen die uit het plaatmateriaal kon worden gemaakt.' Behalve aan Enkev en Havivank heeft Christien Meindertsma bij het ontwikkelen van het materiaal en de stoel ook veel gehad aan Stijn Roodnat en Toon Stilma, de oprichters van Label / Breed. 'Het is erg fijn als je opdrachtgever met je kan meedenken.'

STOEL

De vlasstoel is in Milaan door Label/Breed gepresenteerd en de reacties waren goed. 'Een Duitse professor zei me dat er al veel stoelen in de wereld zijn maar dat er voor deze nog wel een plekje is. Natuurlijk is dat waar. Waarom zou je nog een stoel maken? Maar tegelijkertijd kun je dus ook wel een gewas en lokale productie stimuleren door er een product aan te plakken.' vertelt Meindertsma.

Ze koos ervoor de stoel zijn natuurlijke vlaskleur te laten behouden en het materiaal niet te bleken. Wel zullen in de toekomst gekleurde versies worden gemaakt in grijs- en blauwtinten.

Label/Breed en Enkev zijn nu bezig de productie van de stoel op te zetten; over enkele maanden staat hij waarschijnlijk in de winkel. Op de vraag of de stoel nu de afronding betekent van Meindertsma's vlasproject antwoordt ze uit het materiaal nog graag een linoleum met Forbo te ontwikkelen. In de stoel zijn zowel de korte als lange vezels, die het meeste opbrengen, verwerkt. De olie die uit de vlasplant kan worden gewonnen wordt niet gebruikt. De toplaag van linoleum wordt mede gemaakt uit deze lijnolie. Maakt Meindertsma een linoleumtoplaag dan zou ze het gehele vlasplantje hebben verwerkt. Hoewel ze al in de proeffabriek mocht werken was Forbo aanvankelijk wat afhoudend. Maar nadat het bedrijf het prototype van de stoel in Milaan heeft gezien wil het nu met Meindertsma in gesprek om te bekijken hoe ze samen een linoleumtoplaag kunnen maken. 

WWW.CHRISTIEMEINDERTSMA.COM / WWW.LABELBREED.NL

Dit artikel verscheen eerder op 27 juni 2015 in Dude, Dutch Designers Magazine.
Dude is los verkrijgbaar of als abonnement. Kijk hier voor meer informatie.