23-03-2017 - Nieuw programma Stimuleringsfonds Creatieve Industrie geeft een extra impuls aan de samenwerking tussen de ontwerp- en erfgoedsectoren. 

Op een duurzame manier het verleden met het heden verbinden: dat is het uitgangspunt van het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018). Met dit nieuwe programma geeft het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie een extra impuls aan de samenwerking tussen de ontwerp- en erfgoedsectoren. Het betrekt ontwerpers bij actuele vraagstukken op het snijvlak van klimaat, energie, ruimte en erfgoed. Doel is een toekomstgerichte benadering van het Nederlandse cultuurlandschap en een duurzame ontwikkeling van onze dagelijkse leefomgeving. Het programma wordt in nauwe samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) opgezet en uitgevoerd.

De Nederlandse erfgoedsector kiest tegenwoordig een gebiedsgerichte benadering van erfgoed. Een karaktervolle en toekomstbestendige fysieke leefomgeving vraagt om een ontwerpbenadering waarin we cultuurhistorie koppelen aan ruimtelijke opgaven.

Open Oproepen

Het programma bestaat uit drie themalijnen. Binnen de lijnen 'Energietransitie in het landschap' en 'Klimaatadaptatie in de stad' schrijft het fonds in 2017 gefaseerd vier Open Oproepen uit. De eerste twee Open Oproepen staan nu open: 'Stedenbouw voor extremen' en 'Nieuwe energie voor het landschap'. Eind september 2017 volgen opnieuw twee Open Oproepen. De derde lijn - een kennistraject gericht op het ruimtelijke adaptatievermogen van erfgoedstructuren in naoorlogse wijken en krimpgebieden - wordt eind 2017 opgestart. Voor de uitvoering van het programma stelt het ministerie van OCW in totaal € 1,2 mln beschikbaar.

Agenderen en stimuleren

Met deze Open Oproepen agendeert het Stimuleringsfonds specifieke vraagstukken op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie. Opdrachtgevende partijen worden hiermee uitgedaagd om - samen met (landschaps-) architecten, stedenbouwers, wetenschappers en cultuurhistorici - nieuwe strategieën en gebiedsgerichte ontwerpbenaderingen voor de omgang met bestaande erfgoedstructuren te ontwikkelen en daarvoor een vernieuwend instrumentarium samen te stellen. Het Stimuleringsfonds begeleidt de teams, initieert samenwerkingsverbanden, organiseert bijeenkomsten voor uitwisseling van kennis, ervaring en presentaties van resultaten. Tussentijdse resultaten worden gedeeld via stimuleringsfonds.nl/urbanisatie en de nieuwsbrief van het fonds. Ter afsluiting van het programma zal in november 2018 een symposium plaatsvinden waar niet alleen de uitkomsten van alle geselecteerde plannen worden gepresenteerd, maar ook wordt ingezet op een duurzame lange termijn samenwerking tussen ontwerpers, erfgoedontwikkelaars en uitvoerende partijen.

Voorbeelden

Het Stimuleringsfonds heeft eerder interessante projecten ondersteund die voorbeeldstellende ontwerpoplossingen aandragen voor een duurzame inpassing in het Nederlandse landschap. Zoals een onderzoek naar de realisatie van waterpleinen voor het verwerken van extreme neerslag in stedelijk gebied (Waterpleinen - De Urbanisten). Maar ook een onderzoek naar de landschappelijke inpassing van bio-vergistingsinstallaties (HKB Stedenbouwkundigen) en een project waarin een instrumentarium voor een betekenisvolle ruimtelijke inpassing van energieplantages is ontwikkeld (Energieplantages als ontwerpopgave - Probos). Kenmerkend voor deze projecten is dat ze in nauwe samenwerking met diverse experts en opdrachtgevende partijen zijn uitgevoerd; resultaten worden nu veelvuldig in de praktijk nagevolgd.

Context

Op verzoek van het ministeries van OCW en I&M is het ontwerpprogramma ontwikkeld door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Het ontwerpprogramma maakt deel uit van de Visie Erfgoed en Ruimte (VER), waarin het Rijk erfgoedopgaven verbindt met andere ruimtelijke opgaven. Resultaten van het ontwerpprogramma zijn relevant voor de Nationale Omgevingsvisie waar het Rijk momenteel aan werkt.