19-10-2016 - Joost Grootens is met name gevierd om zijn atlassen. Zijn ontwerp van de Dikke Van Dale bewijst dat zijn aanpak ook toepasbaar is op andere boektypologieën.

TEKST FLOOR VAN ESSEN

English version here ›

Hij behoort tot de top van het Nederlandse en internationale boekontwerpen, en houdt er als maker van verschillende bekroonde atlassen vol karakteristieke datavisualisaties een specifiek profiel op na. Maar in de praktijk merkt Joost Grootens dat het lastig is los te komen van dit uitgesproken profiel en dat het imago van 'atlasjongen' hardnekkig is. Dat Joost Grootens meer is dan dat, en dat zijn houding ten opzichte van informatie is in te zetten voor verschillende boektypologieën, bewijst het project dat hij deed voor Dikke Van Dale. 

Afgelopen najaar verscheen de nieuwste, nationaal én internationaal geprezen uitgave van de Dikke Van Dale. Joost Grootens werkte met zijn studio vijf jaar aan dit omvangrijke en ook zeer technische project waarvan het overgrote deel van de pagina's computer­ gegenereerd is. Hoewel een onenightstand bij uitstek, een gedroomde opdracht. Zelf had hij nooit eerder nagedacht over het ontwerpen van een woordenboek, maar uitgever Jaap Parqui had in de NRC gelezen dat Grootens de atlas opnieuw had uitge­vonden en vertrouwde erop dat hij dat ook kon doen met het woordenboek.

Grootens: 'Het is heel fijn als een opdracht­gever zo open is, dat is eigenlijk de ideale uitgangspositie. Sinds de voorgaande uitgave, uit 2005, was bovendien het informatieland­schap totaal veranderd. Google Earth was geïntroduceerd en de iPhone en iPad hadden hun intrede gedaan. Al met al een perfect moment voor een ont­werper om aan een dergelijke opdracht te beginnen.'

 

'IK WAS ERVAN OVERTUIGD DAT
DIT HET OMSLAG MOEST WORDEN'

 

Grootens zorgde ervoor dat hij binnen de uitge­verij draagvlak creëerde, dat ze vertrouwen in hem hadden en wisten wat de toegevoegde waarde van vormgeving voor het woorden­boek kon zijn. Om die reden nodigde hij bijvoorbeeld vanaf het begin het gehele bedrijf uit bij zijn presentaties.

Met een historie die teruggaat tot 1864 begreep Grootens de waarde van het instituut Van Dale en het belang om in de traditie te blijven. Zo werden het formaat en de drie­deling gehandhaafd en nam hij het gebruik van de Lexicon als belangrijkste letter over. Vooral in het binnenwerk liet hij zijn onder­scheidende benaderingswijze zien. Hij ging serieus in op de vragen die er speelden en deed relevante voorstellen aan de redactie die vooral de navigatie ten goede kwamen, zoals het gebruik van kleur om de verschillende onderdelen van een woordenboekartikel te onderscheiden en de toevoeging van kleine inhoudsopgaven bij langere lemma's.

'Vanuit het vertrouwen dat je kweekt door te laten zien dat je de materie begrijpt en de inhoud redactioneel een stap verder kunt brengen, kun je nieuwe voorstellen gaan maken. In het geval van deze opdracht heeft dat ook doorgewerkt in het omslag, wat een geheel andere functie heeft dan het binnen­werk. Een woordenboek kent twee soorten gebruikers. Er zijn er die het als functioneel taalgereedschap gebruiken, maar er zijn ook mensen die zo'n woordenboek in de kast hebben staan om te laten zien dat ze slim zijn. Vanuit die gedachte waren omslag en binnenwerk van alle eerdere uitgaven van de Dikke Van Dale gemaakt door verschillende ontwerpers. Maar ik wilde beide maken.'

'Ik heb er lang over onderhandeld en mocht uiteindelijk drie voorstellen doen die zouden worden voorgelegd aan een lezerspanel. Toen dat moment eenmaal daar was heb ik echter maar een voorstel gemaakt en dat aan de uitgever laten zien. Ik was ervan over­tuigd dat dit het omslag moest worden; het straalt lichtheid uit en tactiliteit. Dat past bij de manier waarop we in de digitale tijd met kennis omgaan. De uitgever was het met me eens en er is geen lezerspanel meer aan te pas gekomen. Dat ik vanaf begin af aan heb laten zien dat ik het woordenboek begrijp en snapte wat het nodig had in deze tijd heeft er zeker een rol in gespeeld dat de uitgever vertrouwde op mijn expertise.'

WWW.VANDALE.NL

Dit artikel verscheen op 8 oktober 2016 in Dude, Dutch Designers Magazine.
Dude is los verkrijgbaar of als abonnement. Kijk hier voor meer informatie.

BOEKONTWERP EN MEER

Boekontwerper Joost Grootens is lid van de BNO, de
grootste brancheorganisatie van ontwerpers en bureaus
in Nederland. De designvereniging is sterk geworteld in
de grafische tak van de ontwerpsector, een van de pijlers
van het typische Dutch design dat de wereld veroverde.
Het meest recente werk van onze designers vind je hier:

Bekijk boekontwerpen ›
Bekijk tijdschriftontwerpen ›
Bekijk (kinder)boekillustraties ›
Bekijk redactionele illustraties ›
Bekijk redactionele infographics ›

Dude