29-09-2017 - Zorg voor goede afspraken met je opdrachtgever omtrent auteursrechten en maak bijvoorbeeld gebruik van het uitgroeimodel.

Duidelijke afspraken over auteursrecht maak je door het er vooraf met je opdrachtgever over te hebben. Dat klinkt logisch, maar het gebeurt vaak niet.

Bij het aangaan van een opdracht is het belangrijk de wederzijdse verwachtingen goed te bespreken, niet alleen ten aanzien van het op te leveren ontwerp en de wijze van samenwerken, maar vooral over de rechten. Spreek je daar niets over af en hanteer je de AV van de BNO, dan blijven alle rechten automatisch bij de ontwerper. Dat klinkt positief, maar bij de BNO ervaren we dat die situatie dikwijls als een vervelende aap uit de mouw komt wanneer de samenwerking niet meer zo goed loopt. Opdrachtgevers realiseren zich voor het eerst dat zij niet automatisch eigenaar zijn van de opdracht waar ze voor hebben betaald. Dat leidt tot frustratie en een gepolariseerde onderhandeling die vaak stroef verloopt en voor beide partijen niet altijd oplevert waarop werd gehoopt.

Voor copyright of auteursrechten blijkt steeds vaker dat one-size-fits-all-oplossingen niet werken. Opdrachten waarbij de rechten volledig moeten worden overgedragen zijn voor ontwerpers onbevredigend, terwijl door opdrachtgevers de onbepaaldheid van de termijn wordt ervaren als gedwongen winkelnering. De BNO ontwikkelde met het uitgroeimodel een optie die aan het belang van beide partijen tegemoet komt.

Uitgroeimodel

In de Aanvullende voorwaarden Intellectueel Eigendom is een voorbeeldbepaling opgenomen die uitgaat van een uitgroeimodel. De auteursrechten worden daarmee zonder – of tegen een symbolische – vergoeding overgedragen na een tevoren overeengekomen periode. Tot de daadwerkelijke overdracht worden alle vervolgwerkzaamheden door de ontwerper uitgevoerd. Daarmee gaan beide partijen een commitment aan om gedurende die periode samen te werken. Uiteraard moet daarbij de redelijkheid in het oog worden gehouden. Niet bij alle toepassingen is immers de interventie van de ontwerper vereist. Na afloop van de uitgroeiperiode draagt de ontwerper de auteursrechten over en is de opdrachtgever vrij om met anderen verder te gaan (maar dat hoeft niet natuurlijk). Wil de opdrachtgever eerder over de rechten beschikken, dan kan daarvoor een afkoopsom worden berekend. Met het uitgroeimodel weten beide partijen precies waar zij aan toe zijn, en blijven onaangename verrassingen zoals een onverwachte rekening voor afkoop van rechten achterwege. Het uitgroeimodel leent zich goed voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van een nieuwe huisstijl/corporate identity.

De Aanvullende voorwaarden Intellectueel Eigendom neem je op in de opdrachtofferte/opdrachtbegroting. Voor uitgebreidere licentieafspraken kan ook gebruik worden gemaakt van een licentieovereenkomst. Al deze voorbeelddocumenten zijn te downloaden van http://www.bno.nl/services/downloads (alleen voor leden). Kim, Kitty en Anouk van BNO Advies beantwoorden graag je vragen.